Close

મહાશ્વેતા બોલ્યાં: ‘બેટા પદ્મજા, તારા લોહીમાં મારું દૂધ વહી રહ્યું છે

અન્ય લેખો | Comments Off on મહાશ્વેતા બોલ્યાં: ‘બેટા પદ્મજા, તારા લોહીમાં મારું દૂધ વહી રહ્યું છે

PADMJA -NAVAKATHA -PRAKARAN-18

000000000000000000000000000

વિશ્વંભરે પોતાની તમામ પ્રોપર્ટી પદ્મજા અને પ્રસૂનને સરખા ભાગે વહેંચી આપવાની વાત કરતાં નારાજ થયેલા પુત્ર પ્રસૂને અચાનક જ તેનાં મમ્મી મહાશ્વેતાને પૂછયું: ‘મમ્મા, શું પદ્મજા મારી સગી બહેન છે કે તમે દત્તક લીધેલી છે?’ એ વાત સાંભળીને ગુસ્સે ભરાયેલા પિતાએ પ્રસૂનના ગાલ પર તમાચો ફટકારી દીધો. બીજા દિવસે કોઈને પણ કહ્યા વગર પ્રસૂન બેગ લઈ મુંબઈ જતો રહ્યો પરંતુ એ વાત સાંભળી આઘાત પામેલી પદ્મજા હજુ તેના બેડરૂમમાં જ હતી.

મહાશ્વેતા બારણું ખટખટાવતાં રહ્યાં પરંતુ પદ્મજા બારણું ખોલતી નહોતી. વિશ્વંભર પણ ઉપર દોડી આવ્યા. એમણે પણ બારણું ખટખટાવ્યું પણ પદ્મજાએ બારણું ખોલ્યું નહીં. મહાશ્વેતાથી હવે ન રહેવાતાં તેમણે પોતાનું માથું બારણા સાથે અફળાવ્યું. તેમનાથી એક ચીસ પડાઈ ગઈ. મહાશ્વેતા મોટેથી બોલ્યાં: ‘બેટા, તું બારણું નહીં ખોલે તો આજે અહીં જ પ્રાણ ત્યજી દઈશ.’

અને એમણે ફરી માથું બારણા સાથે અફળાવ્યું.

થોડીક વાર બાદ બારણું ખૂલ્યું. સામે પદ્મજા હતી. તેની આંખો રડી રડીને સૂઝી ગઈ હતી. માથાના વાળ વિખરાયેલા હતા. એનાં વસ્ત્રો ચૂંથાઈ ગયેલાં હતાં. લાગ્યું કે પદ્મજાએ આખી રાત વિલાપ કરવામાં જ પસાર કરી છે. પદ્મજાને જોતાં જ મહાશ્વેતા તેને બાઝી પડતાં બોલ્યાં: ‘બેટા, તેં આ શું હાલત કરી છે?’

પદ્મજા કાંઈ જ બોલવાની સ્થિતિમાં નહોતી. એ નાની બાળકીની જેમ હીબકાં ભરતી હતી. માને વળગતાં જ તે નીચે સરી પડી જાણે કે તેનામાં ઊભા રહેવાની તાકાત નહોતી. વિશ્વંભરે પદ્મજાને ઊંચકીને ઊભી કરી અને તેના બેડરૂમમાં પલંગ પર બેસાડી. મહાશ્વેતા અને વિશ્વંભર એની આસપાસ બેઠાં.

મહાશ્વેતા બોલ્યાં: ‘કાલથી કોઈ જમ્યું નથી, હું અને તારા પપ્પા પણ, અને ચા પણ પીધી નથી. તું મોં ધોઈ લે. પછી નીચે જઈને ચા પીએ?’

પદ્મજા બોલીઃ ‘મમ્મા, મારે ચા પીવી નથી.’

‘એ તો કેમ ચાલે બેટા? તારા પપ્પા અને મેં નક્કી કર્યું છે કે તું કાંઈ નહીં લે તો અમે પણ કાંઈ જ નહીં લઈએ. પાણી પણ નહીં. તું જ્યાં સુધી જમે નહીં ત્યાં સુધી અમે પણ નહીં જમીએ પછી ભલે અમારો પ્રાણ જતો રહે.’

અને પદ્મજા મહાશ્વેતાના ખોળામાં માથું મૂકી દઈ રડવા લાગી. મહાશ્વેતા તેને એક નાનકડી બાળકીની જેમ માથા પર હાથ ફેરવી રહ્યાં. મહાશ્વેતાના ખોળામાં જ માથું છુપાવીને રડતાં રડતાં પદ્મજાએ પૂછયું: ‘મમ્મા, હું તમારી દીકરી નથી?’

મહાશ્વેતા ગળે આવી રહેલા ડૂમાને રોકતાં બોલ્યાં: ‘બેટા, તું મારી જ દીકરી છે, હું તારી મમ્મા છું અને આ તારા પિતા છે.’

પદ્મજાએ પૂછયું: ‘તો ભાઈ એવું કેમ બોલ્યો કે મને તમે દત્તક લીધેલી છે. હું તો રસ્તા પર ત્યજી દેવાયેલી છોકરી હતી. શું આ વાત સાચી છે? સાચું કહો મમ્મા તમને મારા સમ.’

મહાશ્વેતા મૌન રહ્યાં.

પદ્મજાએ પૂછયું: ‘કેમ બોલતાં નથી, મમ્મા?’

મહાશ્વેતા બોલ્યાં: ‘બેટા, તને મેં જ મારું દૂધ પીવરાવીને ઉછેરી છે. તારા શરીરમાં મારા દૂધમાંથી બનેલું લોહી વહી રહ્યું છે.’

પદ્મજાએ પૂછયું: ‘પણ તમારી કૂખે તો હું જન્મેલી નથીને?’

વિશ્વંભર બોલ્યાઃ ‘બેટા, તેથી શું ફરક પડે છે? તારાથી વહાલું અમને કોઈ નથી. તારા પગલે તો આપણા ઘેર પુત્ર જન્મ્યો.’

‘પણ હું કોની દીકરી? કોણ છે મારાં અસલી માતા-પિતા?’: પદ્મજા પૂછી રહી.

વિશ્વંભર વિચારી રહ્યા કે પદ્મજા હવે બધું જાણી જ ચૂકી છે તેથી સત્ય છુપાવવાનો કોઈ અર્થ નથી. વળી તે મેચ્યોર્ડ અને સમજદાર પણ છે કેટલીક વાર બાદ તેઓ બોલ્યાઃ ‘જો બેટા, અમે સત્ય છુપાવવા માંગતા નથી. મારું અને તારાં મમ્મા મહાશ્વેતાનાં લગ્ન થયાં તે પછી મમ્માને પહેલી જ વાર પ્રેગ્નન્સી રહી. રાત્રે હું લાઈટહાઉસ પર ડયૂટી બજાવી રહ્યો હતો અને રાત્રે જ અચાનક તારાં મમ્માને લેબર પેઈન શરૂ થયું. ડયૂ ડેટના એક મહિના પહેલાં જ તારાં મમ્માને મિસકેરેજ થઈ ગયું. હું સવારે ઘેર પહોંચ્યો ત્યાં સુધીમાં તો અમે પહેલું સંતાન ગુમાવી ચૂક્યાં હતાં. તારાં મમ્માની હાલત ખરાબ હતી. અમે પહેલા સંતાનની અંતિમક્રિયા કરીને ઘેર આવ્યાં. રાત આખી વિલાપ કરતાં રહ્યાં. બીજા દિવસે સવારે કોઈએ આપણા ઘરનું બારણું ખટખટાવ્યું. મેં બારણું ખોલ્યું. સૃજનપાલ નામના માણસે કહ્યું કે તમારા ઘરના બહારના ગેટ પાસે છાબડીમાં એક તાજું જ જન્મેલું નવજાત શિશુ રડે છે. મેં દોડીને એ છાબડી ઉઠાવી લીધી. હું અને તારાં મમ્મા ખુશ થઈ ગયાં. અમને લાગ્યું કે અમારું ગુમાવેલું સંતાન ફરી જીવતું થઈ ગયું છે અમે તેને અપનાવી લીધું. એ તું હતી. તારાં મમ્માએ તને દૂધ પીવરાવી મોતના મોંમાં જતાં બચાવી લીધી અને અમને એક સુંદર, ડાહી અને બુદ્ધિમાન દીકરી પ્રાપ્ત થઈ. આ માટે તને ત્યજી દેનારનો અને ભગવાનનો અમે આભાર માનીએ છીએ. કોઈએ જન્મ આપ્યો, કોઈએ દૂધ પીવરાવ્યું. શું ફરક પડે છે, બેટા? કોઈના કારણે અમને તો શ્રેષ્ઠ પુત્રી મળીને? તું ના આવી હોત તો અમારી જિંદગી કેવી હોત?’

પદ્મજા ચૂપચાપ સાંભળી રહી. મહાશ્વેતાએ તેને બેઠી કરી. તેની આંખોમાંથી આંસુ લૂછયાં. તેને પાણી પીવરાવ્યું. કેટલીક વાર બાદ પદ્મજા બોલીઃ ‘પણ આ વાત તમે મને પહેલાં કેમ ના કહી?’

મહાશ્વેતા બોલ્યાં: ‘બેટા, તું અમને એટલી બધી પ્રિય છે કે એ વાત સાંભળીને તું અમારાથી દૂર થઈ જાય એ ડરથી અમે તને કાંઈ કહ્યું નહીં. અમે તને ગુમાવવા માંગતાં નહોતાં. તું ન આવી હોત તો અમે તો ક્યારનાયે મરી જ ગયાં હોત.’

‘એવું ના બોલો, મમ્મા.’

મહાશ્વેતા બોલ્યાં: ‘બેટા, તને એક વાતની ખબર નથી. તારા પપ્પા જે લાઈટહાઉસના કીપર છે તે લાઈટહાઉસ શાપિત ગણાતું હતું. એ લાઈટહાઉસનો ડિઝાઈનર ભરયુવાનીમાં મૃત્યુ પામ્યો. તે પછી જે જે લોકો લાઈટહાઉસના કીપર તરીકે આવતા ગયા તે બધા જ ચાળીસ વર્ષની વયે મોતને ભેટતા રહ્યા. મારા પિતા પણ લાઈટહાઉસના કીપર જ હતા. તેઓ પણ ચાલીસ વર્ષની વયે મૃત્યુ પામ્યા. મારાં મમ્મી મંદાકિની યુવાનીમાં વિધવા બન્યાં. મારા પપ્પા મૃત્યુ પામ્યા ત્યારે હું મારી માતાના પેટમાં હતી. હું તો પિતાનું મોં પણ જોઈ શકી નહીં. તે પછી વિશ્વંભર લાઈટહાઉસ સંભાળવા આવ્યા. અમારી વચ્ચે આત્મીયતા ઊભી થઈ. તેઓ અભિશાપિત લાઈટહાઉસ સંભાળતા હોવા છતાં મેં તેમની સાથે લગ્ન કર્યાં. મેં પહેલું સંતાન ગુમાવ્યું પણ બીજા જ દિવસે ભગવાને તને મોકલી આપી. લાઈટહાઉસ શાપિત છે તે વાત તારા આવ્યા પછી જ ખોટી સાબિત થઈ. તારા પપ્પા, પંચાવન વર્ષ વટાવી ગયા છે અને હયાત છે, એ તારા કારણે. તારા પગલે પ્રસૂન પણ આવ્યો બેટા, તુંયે મારા માટે પુત્ર કરતાં વધુ છે.’

પદ્મજા સ્તબ્ધ થઈને મમ્માની વાત સાંભળી રહી.

કેટલીક વાર સુધી પોતાની બંને આંખો પર બે હાથ મૂકીને કાંઈક વિચારતી રહી. મહાશ્વેતાએ પૂછયું: ‘શું વિચારે છે, બેટા?’

પદ્મજા બોલીઃ ‘તો પ્રસૂન મારા માટે આવું કેમ વિચારે છે?’

અત્યાર સુધી મૌન રહેલા વિશ્વંભર બોલ્યાઃ ‘પદ્મજા…જો બેટા, આ કળિયુગ છે. દરેકને ભૌતિક સંપત્તિનાં આકર્ષણ હોય છે. પ્રસૂનને કારણ વગર તારી ઈર્ષા થઈ ગઈ છે, એને એમ છે કે એના કરતાં તું અમને વધુ વહાલી છે.’

પદ્મજા બોલીઃ ‘પણ તમે એવું થવા જ કેમ દીધું?’

વિશ્વંભર બોલ્યાઃ ‘એ એના મનની ગેરસમજ છે. વળી એ તારા કરતાં નવ વર્ષ નાનો છે. તારા આવ્યાનાં નવ વર્ષ બાદ એ જન્મ્યો છે. અમારા મનમાં તું અને પ્રસૂન સરખાં જ છો.’

પદ્મજાએ પૂછયું: ‘ભાઈ ક્યાં છે?’

મહાશ્વેતા અને વિશ્વંભર ચૂપ રહ્યાં. પદ્મજાએ ફરી પૂછયું: ‘મારો ભાઈ પ્રસૂન ક્યાં છે?’

વિશ્વંભર બોલ્યાઃ ‘એ વહેલી સવારે અમને કાંઈ કહ્યા વગર જ મુંબઈ જતો રહ્યો.’

અને પદ્મજાના ચહેરા પર ફરી વેદનાનાં વાદળો છવાયાં. એણે જોયું તો મમ્મા પણ રડતાં હતાં. પુત્રવિરહથી પિતાની આંખો પણ ભરાઈ આવી હતી. મમ્મી-પપ્પાની દયાજનક હાલત જોઈ પદ્મજા બોલીઃ ‘પપ્પા, તમારે એને તમાચો મારવાની જરૂર નહોતી.’

વિશ્વંભર બોલ્યાઃ ‘બેટા, એણે મર્યાદા વટાવી હતી. જે વાત અમે તને કદી કહેવા માંગતાં નહોતાં તે વાત કહી તેણે તને, મમ્માને અને મને અત્યંત દુઃખ આપ્યું હતું.’

કેટલીક વાર સુધી કાંઈક વિચાર કરી રહેલી પદ્મજા ધીમેથી બોલીઃ ‘પપ્પા, એક કામ કરો. તમારી જે મિલકત છે તે બધી જ તમે પ્રસૂનના નામે કરી દો.’

વિશ્વંભર બોલ્યાઃ ‘હું તને અન્યાય કરી શકું નહીં.’

પદ્મજા બોલીઃ ‘પપ્પા, હું તો પરણીને જતી રહીશ. મારે તમારી મિલક્તમાં ભાગ જોઈતો નથી. બધું જ ભાઈના નામે કરી દો.’

‘ના’: વિશ્વંભરે મક્કમતાથી કહ્યું.

પદ્મજા બોલીઃ ‘પપ્પા બસ, તમારો અને મમ્માનો પ્રેમ જ જોઈએ છે તમારાથી વહાલું મને કોઈ નથી.’

અને પદ્મજાએ મહાશ્વેતાના ઉરમાં માથું સંતાડી દીધું. કેટલીક વાર બાદ મહાશ્વેતા બોલ્યાં: ‘બેટા, પ્રસૂન અમને છોડીને કહ્યા વગર જતો રહ્યો એવું તું કદી કરીશ નહીં. જો તું એમ કરીશ તો મારો જીવ મારા ખોળિયામાં નહીં હોય. મને કહ્યા વગર જઈશ તો એમ સમજી લેજે કે તારાં મા હવે હયાત નથી.’

પદ્મજાએ માનાં આંસુ લૂછતાં કહ્યું: ‘મમ્મા, ગમે તેટલું દુઃખ પડશે પણ હું તમને પૂછયા વગર કાંઈ જ નહીં કરું. જરૂર પડે તો તમારી અને પપ્પાની સેવા કરવા માટે હું જિંદગીભર કુંવારી રહીશ અને લગ્ન નહીં કરું.’

વિશ્વંભરને અચાનક યાદ આવી ગયું કે પદ્મજા અહીં આવી ત્યારે એણે કહ્યું હતું કે તે કોઈ સરપ્રાઈઝ આપવા માંગે છે. વિશ્વંભરે પૂછયું: ‘બેટા, તું કાંઈક સરપ્રાઈઝ આપવાની વાત કરતી હતીને?’

પદ્મજાને યાદ આવી ગયું. મુંબઈથી ટ્રેનમાં આવતી વખતે રાત્રે એણે કેટકેટલીયે કલ્પનાઓ કરી હતી. એ ચંદ્રનગરના રાજવી પરિવારના દુષ્યંત તરફથી આવેલી લગ્નની પ્રપોઝલની વાત કરવા માંગતી હતી. એણે દુષ્યંત સાથે સાત ફેરા ફરવાની પણ કલ્પનાઓ કરી હતી.

પણ હવે…?

વાત બદલાઈ ગઈ હતી.

‘એક દત્તક લીધેલી અનાથ છોકરી સાથે કોણ લગ્ન કરે?’: એવા વિચારમાં ડૂબેલી પદ્મજા બોલીઃ ‘પપ્પા, હવે હું સરપ્રાઈઝ આપી શકું તેમ નથી.’

‘કેમ બેટા?’

‘ભગવાને જે ર્નિિમત કર્યું હશે તે જ થશે…માનવીએ અત્યંત સુખની કલ્પનાઓ કરવી જોઈએ નહીં.’

‘કેમ?’

‘સુખમય જીવનની કલ્પનાઓને પણ નજર લાગી જતી હોય છે’: પદ્મજા બોલી.

વિશ્વંભર સમજી ગયા કે પદ્મજા ગઈ કાલે કોઈ વાત કહેવા માંગતી હતી પણ હવે વાત બદલાઈ ગઈ છે. મહાશ્વેતા અને વિશ્વંભરે પુત્રી પદ્મજાના ચહેરા પર ફરી દુઃખ, નિરાશા અને હતાશાની છાયા નિહાળી. મહાશ્વેતાએ પૂછયું: ‘શું વાત છે, બેટા?’

પદ્મજા એટલું જ બોલીઃ ‘મમ્મા, હું મિલકતની અપેક્ષા વગર તમારી સેવા કરતી રહીશ. લગ્ન પણ નહીં કરું.’

મહાશ્વેતા બોલ્યાં: ‘એ તો કેમ ચાલે? અમારે યોગ્ય મુરતિયો શોધીને તને સાસરે વળાવવાની છે.’

એ પ્રશ્નનો જવાબ આપ્યા વિના જ પદ્મજા ઊભી થઈ. એ બોલીઃ ‘હવે તમે નીચે જાવ, મમ્મા. હું નાહીને નીચે આવું છું. સાંજની ટ્રેનમાં હું મુંબઈ જઈશ.’

‘એક દિવસ તો રહે, બેટા’: મહાશ્વેતા બોલ્યાં

પદ્મજા બોલીઃ ‘ઠીક છે, મમ્મા. તમે જ્યારે કહેશો ત્યારે જ મુંબઈ જઈશ.’

અને પદ્મજા સ્નાનાગર તરફ ગઈ. મહાશ્વેતા અને વિશ્વંભર નીચે દીવાનખંડમાં આવ્યાં.

૦ ૦ ૦

મુંબઈ.

રાતનો સમય છે.

હોટલ સન-એન્ડ સેન્ડના બેન્કવેટ હોલમાં ધીમું સંગીત વાગી રહ્યું છે. આ એક એવી હોટેલ છે જ્યાં મુંબઈના ફિલ્મી સિતારાઓ ડિનર લેવા આવતા હોય છે. બેન્કવેટ હોલમાં નીલી ભૂરી રોશનીના અજવાળે કેટલાયે લોકો રાતનું ભોજન લઈ રહ્યા છે. એક ટેબલ પર પદ્મજા, દુષ્યંત અને મીનળબા બેઠેલાં છે. બેરા ઓર્ડર લઈ જાય છે.

મીનળબાએ જોયું તો આજે સામે બેઠેલી પદ્મજા અગાઉની પદ્મજા નથી. એમણે જ પૂછી નાખ્યું: ‘પદ્મજા, તમે કોઈ ચિંતામાં છો?’

‘ના.’

‘તો તમારા ચહેરા પર ઉદાસી કેમ છે?’: મીનળબાએ પૂછયું.

‘બસ, એમ જ.’

મીનળબાએ ફરી પૂછયું: ‘કોઈ વાત તો છે જ. યુ લુક ડિફરન્ટ ટુડે? અમારાં પદ્મજા આવાં નહોતાં.’

‘એટલે?’

મીનળબાએ કહ્યું: ‘મારા ઘરમાં ભાભી થઈને આવનાર પદ્મજાના ચહેરા પર શાનું દુઃખ છે?’ પદ્મજા ચૂપ રહી.

હવે દુષ્યંત બોલ્યોઃ ‘પદ્મજા, એની પ્રોબ્લેમ?’

પદ્મજા મૌન રહી.

દુષ્યંતે ફરી પૂછયું: ‘તમે તો પીરમગઢ ગયાં હતાં. ત્યાં કોઈ પ્રોબ્લેમ થયો છે? તમારાં મમ્મી-પપ્પા તો ઠીક છેને?’

‘હા, તેઓ ઠીક છે.’

‘તો બીજી કોઈ સમસ્યા?’ દુષ્યંતે પૂછયું.

પદ્મજા કાંઈ બોલી નહીં.

હવે મીનળબાએ સીધું પૂછી જ નાખ્યું: ‘પદ્મજા, તમે અમારી પ્રપોઝલ અંગે તમારાં માતા-પિતાને વાત કરી?’

એક ઊંડો શ્વાસ લેતાં પદ્મજા બોલીઃ ‘ના…મેં કોઈ વાત કરી નથી.’

‘કારણ?’: મીનળબાએ પૂછયું:

પદ્મજા બોલીઃ ‘મેં આજે તમને એક મહત્ત્વની વાત કરવા જ અહીં બોલાવ્યાં છે.’

‘કઈ?’: મીનળબાએ પૂછયું.

પદ્મજા નીચે નજર રાખીને બોલીઃ ‘હું તમારા ખાનદાન પરિવારની પુત્રવધૂ થવાને યોગ્ય નથી.’

મીનળબાએ આૃર્ય સાથે પૂછયું: ‘કારણ?’

પદ્મજા બોલીઃ ‘મીનળબા, તમે એક રાજવી પરિવારમાંથી આવો છો…પણ હું…?’

મીનળ દેવીએ પૂછયું: ‘તમે પણ એક ઉચ્ચ રાજવી પરિવારના દીવાનના પરિવારમાંથી આવો છો. મારા ભાઈ તમને પસંદ કરે છે.’

પદ્મજા બોલ્યાં: ‘હું પણ તમારા ભાઈને પસંદ કરું છું પણ હું મારાં માતા મહાશ્વેતાની કૂખે જન્મેલી નથી. હું અનાથ હતી. રસ્તા પર ત્યજી દેવાયેલી બાળકી હતી. હું મારાં પાલક માતા-પિતા દ્વારા દત્તક લેવાયેલી પુત્રી છું.’

દુષ્યંત અને મીનળબા એકબીજાની સામે જોઈ રહ્યાં.

વાતાવરણમાં ખામોશી સર્જાઈ.

આટલું બોલ્યા પછી પદ્મજા હવે દુષ્યંત અને તેમનાં બહેનના પ્રતિભાવ જોવાના બદલે નીચે જોઈ રહી. બેન્કવેટ હોલનું સંગીત પણ અચાનક બંધ થઈ ગયું.

– (ક્રમશઃ)

– www.devendrapatel.in

Be Sociable, Share!